Het korte antwoord

Eenzaamheid aan de top zegt niets over jouw kwaliteiten als leider. Het hoort bij je plek: als (eind)verantwoordelijk leider geef je structureel meer steun dan je terugkrijgt. Je doorbreekt de eenzaamheid met verschillende stappen. Erken dat het bij je plek hoort, bewaak de grens tussen leiderschap en lidmaatschap, en organiseer plekken waar jij zelf gevoed wordt. Hieronder werk ik elke stap uit.

Je kent het wel…

"Ik wil gewoon mezelf kunnen zijn, waarom kan dat niet?' zegt ze met een lach en een wat klagende toon. In de sessies die ik met haar heb onderzoeken we hoe ze haar werkplezier als directeur kan vergroten. Ze is ervaren, het bedrijft loopt goed, mensen werken er met plezier, maar zijzelf zit er wat minder lekker in.

"Hoe merk je dat je jezelf niet kunt zijn?" vraag ik, waarop ze zegt: "Als ik erbij kom zitten bij de lunch, verandert de toon van het gesprek. Het is op slag gewoon anders." Ze kijkt me strak aan. "Terwijl ik dan denk: ik ben toch gewoon één van jullie! Kom op!" Weer die lach, en daaronder het verlangen om 'er gewoon bij te horen'. Tja, waarom kan dat eigenlijk niet gewoon?

Waarom is het eenzaam aan de top?

Als bestuurder of directeur geef je steun: jij zorgt ervoor dat je team en andere medewerkers hun werk goed kunnen doen, ten dienste van de missie van de organisatie. De relatie tussen leider en teamlid is daarmee een verticale relatie, in de verte vergelijkbaar met die tussen ouder en kind. Je ontvangt weliswaar ook iets van de medewerkers die aan jou rapporteren, net als ik ook echt leuke momenten met mijn zoontje Daniël heb, maar toch geef je als directeur (en als ouder van een kind) per saldo meer. Daarom is de leiderschapsplek van nature een eenzame plek.

Het zegt dus niet per definitie iets over hoe toegankelijk jij bent, of over de waardering die jouw teamleden voor je hebben. Het ligt aan het systeem waarin hiërarchische organisaties ingericht zijn.

Veel eindverantwoordelijken ervaren het. Uit de CEO Snapshot Survey, gepubliceerd in Harvard Business Review, blijkt dat de helft van de CEO’s zich eenzaam voelt in die rol. Van die groep zegt 61 procent dat de eenzaamheid hun functioneren belemmert.

Daar speelt nog een aspect in mee: de zakelijke eenzaamheid wordt soms nog sterker gevoeld door toenemende eenzaamheid in je persoonlijke leven. Want als je altijd druk-druk-druk bent, krijgt je geliefde, je kinderen, je vrienden misschien wel minder aandacht dat ze verdienen. En onthoud jij jezelf dus ook van hun aandacht. Dan verlies je de verbinding een beetje, wat wellicht leidt tot de wens om meer te werken.

En zo kom je in een neerwaartse spiraal.

Waarom voelt die eenzaamheid zo vertrouwd?

Veel leiders kennen die eenzame plek al langere tijd door hun werk. En in veel gevallen al langer, misschien jijzelf ook wel. Misschien leerde je vroeg in je leven om grote taken op je te nemen.

Herman Wijffels, oud-topbestuurder van onder meer de Rabobank en nu lid van onze Raad van Advies, vertelt daar open over: hij was het oudste kind in het gezin en zijn ouders overleden al vroeg. Toen keken zijn broertjes en zusjes opeens naar hem. Zo leerde hij door de levensloop al vroeg veel verantwoordelijkheid dragen, en ook de eenzaamheid van de plek van de oudste.

De plek als leider van een organisatie met grote verantwoordelijkheid kan ook later dan vertrouwd voelen. En dat het vertrouwd voelt, betekent niet dat het ook gezond is voor je. Vertrouwd is namelijk iets anders dan veilig.

De valkuil: je honger stillen bij je team

Iedereen heeft verbinding en voeding nodig. Gezien worden, gehoord worden, ergens gewoon bij horen, precies waar de cliënt over sprak waar ik hierboven over schreef. Ik ontrafel regelmatig de patronen met leiders die vraagstukken hebben rondom verbinding met hun team. We stuitten als onderzoekende vaak op iets wat je 'grensvervaging tussen leider en leden' kunt noemen.

Als je jouw voeding onbewust bij je teamleden zoekt, omdat het de mensen zijn die ze veel en vaak zien, dan begrijp ik dat. Maar het werkt vaak averechts. Je teamleden voelen vaak onbewust haarfijn aan dat er iets van hen wordt gevraagd dat te groot is voor hun plek. De één gaat mee in je verzoek, maar belandt daarmee onbewust op een leiderschapsplek; een ander gaat in de weerstand en wordt recalcitrant, ten koste van jullie werkrelatie.

En om het helemaal af te maken: jij wordt er eenzamer van, want je zoekt steun op een plek die deze vanuit zijn aard niet kan geven. Duurt dit lang, dan zuigt het je leeg. De prijs kan hoog zijn: je levenslust, je scherpte en langzaam ook de verbinding met de mensen om je heen kan verzwakken.

Eenzaamheid aan de top is het gemis van plekken waar jij als eindverantwoordelijke zelf gezien en gevoed wordt, los van je rol.

Zo doorbreek je eenzaamheid aan de top in 3 stappen

Stap 1: Erken dat de eenzaamheid bij je plek hoort

De eerste stap is meteen de meest bevrijdende: je doet niets fout. De eenzaamheid hoort bij de plek die je inneemt. Er is bovendien verschil tussen alleen zijn en eenzaam zijn. Alleen zijn hoort bij eindverantwoordelijkheid en kan zelfs rust geven. Eenzaamheid ontstaat pas wanneer er nergens een plek is waar jij zelf ontvangt.

Twee vragen om eens op te kauwen:

• In hoeverre aanvaard jij de eenzaamheid die bij jouw plek hoort?

• Wat zoek jij onbewust bij teamleden wat misschien wel niet past?

Stap 2: bewaak de grens tussen leiderschap en lidmaatschap

Een team in een hiërarchisch georganiseerde organisatie wordt gezonder en effectiever wanneer er heldere grenzen zijn tussen leiderschap en lidmaatschap. Geef als leider steun en daag uit, en stil je eigen honger ergens anders. Dat klinkt misschien afstandelijk. In de praktijk gebeurt het omgekeerde: je teamleden krijgen de ruimte om hun werk te doen en jij houdt je plek zuiver. Hoe helderder jouw grens, hoe warmer de verbinding kan zijn. Dat betekent overigens niet dat je een afstandelijk leider moet worden, integendeel. Je kunt heel veel over jezelf en over je eigen ontwikkeling en kwetsbaarheden delen, maar alleen als het je team en de mederwerkers versterkt in hun rol. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan.

Stap 3: organiseer je eigen voeding

Je hebt recht op lidmaatschapsplekken: plekken waar jij voeding ophaalt, waar het helemaal om jou mag gaan, en 'er gewoon lekker bijhoort'. Je kunt dit soort plekken in twee richtingen zoeken:

• Horizontale verbanden: bijvoorbeeld je liefdesrelatie, vriendschappen, collega-bestuurders op hetzelfde niveau. Mensen over wie je dus geen macht hebt.

• Verticale verbanden: een externe sparringpartner of coach, of een toezichthouder die echt met je meekijkt (ook al zit er bij de toezichthouder een verticaliteit naar jou in). Iemand die niet onder de indruk is van je functietitel, eerlijk tegen je is en bij wie jij hardop kunt denken, twijfelen en op nieuwe ideeën kunt komen.

Wat het kan opleveren

De directeur die ik hierboven noemde begeleidde ik onder meer in bovenstaande stappen. Na een aantal maanden zei ze: “Ik werk nog steeds als hun leidinggevende, maar ik voel meer rust en zelfs verbinding, ook bij de lunch. Dat komt doordat ik mijn plek nu echt neem. En thuis met m'n partner leer ik om wat kwetsbaarder te zijn, dat is wat onwennig maar doet ons allebei goed. Super fijn!”

Wil je ook sparren over een vraagstuk?

Wil je ook even weg van de waan van de dag en wat voeding voor jezelf? Lees dan wat ik als sparringpartner voor leiders voor je kan betekenen. Vaak leidt het hiertoe:

• Ruimte en opluchting. Door ergens vrijuit te spreken ontstaat er weer frisse energie om met plezier je rol te vervullen.

• Scherpte en daadkracht. Blinde vlekken worden zichtbaar en je durft weer moedige besluiten te nemen.

• Rust op het thuisfront. Je neemt de dag niet langer mee naar huis. Er komt weer echte aandacht voor je partner, gezin en vrienden.

Veelgestelde vragen

Is eenzaamheid aan de top normaal?

Ja. Eenzaamheid hoort bij de verticale relatie tussen leider en team: jij geeft structureel meer dan je terugkrijgt. Houd je eigen welzijn in de gaten. Leiderschap heeft goede zelfzorg nodig.

Waarom kan ik mijn twijfels niet delen met mijn MT of RvC/T?

Er lopen belangen door die relaties heen. Je MT kijkt naar jou voor richting en vertrouwen, je RvC/T beoordeelt je functioneren. Volledig vrijuit spreken is daardoor niet vaak mogelijk. Daarom heb je plekken nodig waar geen verticale belangen spelen.

Wat is het verschil tussen alleen zijn en eenzaam zijn als leider?

Alleen zijn hoort bij eindverantwoordelijkheid: sommige besluiten neem jij als enige, en zo hoort het nou eenmaal in hiërarchische organisaties. Eenzaamheid is het gemis van plekken waar jij gezien wordt als mens, los van je rol. Het eerste hoort bij je werk, het tweede kun je veranderen.

Wanneer schakel je een sparringpartner of executive coach in?

Wacht er niet mee tot het misgaat. Misschien is het beste moment wel wanneer je aanvoelt dat het je misschien goed zou kunnen doen. Ook als je je vraag of doel nog niet helder hebt, maar er gewoon iets sluimert of knaagt, ben je van harte welkom. Bewust vertragen is een voorwaarde voor resultaat, juist op jouw plek.

Conclusie: van eenzame plek naar gedragen plek

Eenzaamheid aan de top is een gegeven van je plek en tegelijk een uitnodiging. Erken dat het bij je leiderschapsplek hoort, bewaak de grens tussen leiderschap en lidmaatschap en organiseer je eigen voeding. Zo verandert een eenzame plek in een gedragen plek. Jij blijft stevig staan, ook als het stormt, en geeft leiding met liefde en plezier.

Is het tijd voor een goed gesprek? Plan een vertrouwelijk kennismakingsgesprek van 20 minuten. Vrijblijvend en online, gewoon om te verkennen of het klikt.

Bronnen

Berne, E. (1963). The structure and dynamics of organizations and groups. J.B. Lippincott. Geraadpleegd op 22 juli 2026.
Saporito, T. J. (2012, 15 februari). It‘s time to acknowledge CEO loneliness. Harvard Business Review. Geraadpleegd op 22 juli 2026.
Veenbaas, W., Hjort, M., Broekhuizen, M., & Dirkx, M. (2022). Passe-partout: Vensters op leren/kaders. Phoenix Opleidingen. Geraadpleegd op 22 juli 2026.