Verandering verloopt langs zes fasen. Als je je bewust bent van deze universele stappen, dan vergroot je je zicht op waar jij persoonlijk, waar je directieteam, waar de organisatie of waar de samenleving op dit moment is. En daarmee ook: wat er nodig is om verder te ontwikkelen. De buitenbocht van de transitiecirkel geeft dit inzichtelijk weer.
De transitiecirkel
De zes fases van de transitiecirkel
We beginnen onderin, omdat voor een nieuw begin vaak eerst afscheid nodig is:
Afscheid nemen: scheiden, breken met, ruimte maken voor iets nieuws.
Rouwen: het verlies nemen, liefde en pijn ervaren, eren en erkennen van wat was.
Betekenis geven: het ervaren van de zin van de belangrijke gebeurtenis.
Contact maken: welkom creëren en ervaren, beginnen, uitreiken, het nieuwe ontluikt.
Hechten: nabijheid zoeken, het vertrouwen neemt toe.
Openhartig verbinden: flow, vruchtbare samenwerking.
Inspelen op anderen
Hoe we omgaan met afscheid en nieuw begin, leren we vaak al vroeg in onze jeugd. Hoe groter ons bewustzijn daarop is, hoe natuurlijker we ons erin kunnen bewegen. En hoe meer openheid en levenslust we kunnen ervaren. Bovendien stelt de transitiecirkel je als bestuurder, directeur of leidinggevende in staat om te zien hoe collega’s en de organisatie als geheel omgaan met transities, zodat je daarop kunt inspelen.
Opnieuw zin krijgen
Soms proef je bij jezelf, bij iemand anders of bij een groep mensen dat er een starheid of wrok is ontstaan. Mogelijk zijn niet alle fases van de transitiecirkel doorleefd. Het vraagt dan ‘herstelwerk’, zodat bijvoorbeeld gestolde rouw de ruimte krijgt. Tranen zijn het smeltwater van de ziel. Lees hierover meer bij de binnenbocht van de transitiecirkel. Na het doen van herstelwerk, zou het zomaar kunnen dat er, op een goeie dag, weer ruimte ontstaat voor zin in het nieuwe.
Reflectievraag
Waar ben jij op dit moment in de cirkel?
Bronnen
Kohlrieser, G. (2006). Hostage at the table: How leaders can overcome conflict, influence others, and raise performance. Jossey-Bass. Geraadpleegd op 22 juli 2026.
Veenbaas, W., Hjort, M., Broekhuizen, M., & Dirkx, M. (2022). Passe-partout: Vensters op leren/kaders. Phoenix Opleidingen. Geraadpleegd op 22 juli 2026.
Van Wielink, J., Fiddelaers-Jaspers, R., & Wilhelm, L. (2023). Taal van transitie (5e druk). Circle Publishing. Geraadpleegd op 22 juli 2026.
Het contactcirkel-/transitiecirkelmodel is oorspronkelijk ontwikkeld door Wibe Veenbaas en Piet Weisfelt en voor het eerst beschreven in het interne trainingsdocument De Leidraad (Phoenix Opleidingen, 1997, niet openbaar gepubliceerd).
Zie ook
Lees meer over de binnencirkel van de transitiecirkel: Wat je kunt doen bij stilstand.
Geschreven door Floris Alberse
Floris Alberse is sparringpartner voor bestuurders, directeuren en DGA's bij Leadership for Life. Hij combineert een achtergrond als socioloog en journalist met ruim acht jaar ervaring als gastdocent aan Nyenrode Business Universiteit en begeleidt leiders bij persoonlijk leiderschap, zingeving en moedige keuzes.
